Doğanın Kanunu’ndaki Boru Otu Sahnesi Merak Uyandırdı: Bilimsel Gerçek Ne Diyor?
Star TV’de yayınlanan Doğanın Kanunu dizisinin 4. bölümünde yer alan boru otu sahnesi, izleyiciler arasında merak uyandırdı. Dizide, Doğa karakterinin boru otuna temas etmesinin ardından çayır alanda rahatsızlanması, yönünü kaybetmesi ve daha sonra teknenin yanında halüsinasyonlar görmeye başlaması dikkat çekti. Söz konusu sahne, boru otunun bu etkileri gerçekten oluşturup oluşturamayacağı sorusunu da gündeme taşıdı.
Boru otu olarak bilinen Datura stramonium ve Brugmansia, atropin, skopolamin ve hiyosiyamin gibi güçlü antikolinerjik alkaloidler içeren zehirli bitkiler arasında yer alıyor.
Bilimsel Kaynaklar Ne Diyor?
Bilimsel literatüre göre boru otu zehirlenmeleri büyük oranda bitkinin yenmesi veya çay olarak tüketilmesi sonucu gelişiyor. Halüsinasyon, bilinç bulanıklığı, çarpıntı ve ağız kuruluğu gibi belirtiler ise antikolinerjik zehirlenmenin tipik bulguları arasında gösteriliyor.
Clinical Toxicology dergisinde yayımlanan “Aspects of Datura poisoning and treatment” başlıklı derlemede, Datura zehirlenmelerinin çoğunlukla ağız yoluyla alım sonrasında ortaya çıktığı ve halüsinasyonların bu zehirlenme tablosunun önemli belirtilerinden biri olduğu belirtiliyor.
Benzer şekilde ScienceDirect‘te yer alan Datura stramonium incelemesinde de toksik belirtilerin, bitkinin tüketilmesini takiben geliştiği ifade ediliyor.
Öte yandan ABD Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi (NCBI) tarafından yayımlanan toksikoloji kaynaklarında ise atropin ve benzeri alkaloidlerin sağlam deri üzerinden emiliminin sınırlı olduğu (Only limited absorption occurs from the intact skin) bilgisi yer alıyor.
Bu nedenle uzmanlar, yalnızca kısa süreli cilt temasıyla halüsinasyon gelişmesinin beklenen bir durum olmadığını, ciddi belirtilerin daha çok bitkinin ağız yoluyla alınması veya toksik maddelerin göz gibi mukozal yüzeylerle temas etmesi halinde ortaya çıktığını belirtiyor.
Göze Temas Halinde Farklı Bulgular Görülebiliyor
Literatürde, boru otunun özsuyunun göze temas etmesi durumunda ise göz bebeğinde büyüme (midriyazis), ışığa hassasiyet ve geçici görme bulanıklığı gelişebileceği bildiriliyor. Özellikle tek göze temas eden vakalarda iki göz bebeğinin farklı büyüklükte olması nedeniyle bazı hastaların nörolojik acil şüphesiyle hastaneye başvurduğu da tıbbi yayınlarda yer alıyor.
Uzmanlardan Uyarı
Uzmanlar, boru otunun oldukça zehirli bir bitki olduğunu ve bilinçsiz şekilde tüketilmemesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle çocuklar ve evcil hayvanlar açısından risk oluşturan bitkinin yanlışlıkla yenmesi ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor.
Dizilerde yer alan sahneler zaman zaman bilimsel gerçeklerden esinlense de dramatik anlatım amacıyla etkiler abartılabiliyor. Bu nedenle sağlıkla ilgili konularda güvenilir bilimsel kaynakların ve uzman görüşlerinin esas alınması öneriliyor.
Kaynaklar
- Krenzelok EP. – Aspects of Datura Poisoning and Treatment (Clinical Toxicology)
- PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20229618/
- Taylor & Francis (Dergi Sayfası): https://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/15563651003630672
- ScienceDirect – A Review on the Pharmacological and Toxicological Aspects of Datura stramonium L.
- NCBI Bookshelf – Possible Long-Term Health Effects of Short-Term Exposure to Chemical Agents
- Kitap ana sayfası: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK217774/
- Anticholinergics bölümü (içinde “Only limited absorption occurs from the intact skin.” ifadesi yer alır): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK217767/
